{"id":7038,"date":"2024-07-23T14:04:25","date_gmt":"2024-07-23T14:04:25","guid":{"rendered":"https:\/\/outraseconomias.pt\/outrasec\/?post_type=portfolio&#038;p=7038"},"modified":"2024-11-06T12:29:15","modified_gmt":"2024-11-06T12:29:15","slug":"emprestimu-no-risku-ba-timor-leste-iha-futuru","status":"publish","type":"portfolio","link":"https:\/\/outraseconomias.pt\/outrasec\/emprestimu-no-risku-ba-timor-leste-iha-futuru\/","title":{"rendered":"Empr\u00e9stimu no risku ba Timor \u2013 Leste iha futuru"},"content":{"rendered":"<div class=\"wpb-content-wrapper\"><p>[vc_row][vc_column][vc_custom_heading text=&#8221;Empr\u00e9stimu no risku ba Timor \u2013 Leste iha futuru&#8221; font_container=&#8221;tag:h1|text_align:left|color:%23d88b39&#8243; google_fonts=&#8221;font_family:Anton%3Aregular|font_style:400%20regular%3A400%3Anormal&#8221; css=&#8221;.vc_custom_1721747360357{margin-top: 40px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1721816252594{margin-top: 20px !important;}&#8221;]<strong>Celestino Gusm\u00e3o Pereira, <span style=\"color: #6a096a;\"><a style=\"color: #6a096a;\" href=\"https:\/\/www.laohamutuk.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">La&#8217;o Hamutuk<\/a><\/span><\/strong><\/p>\n<p>Tempu atu le (maizumenos): 8 minutu[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row css=&#8221;.vc_custom_1721816270728{margin-top: 10px !important;}&#8221;][vc_column][vc_custom_heading text=&#8221;Pol\u00edtika kona-ba empr\u00e9stimu&#8221; font_container=&#8221;tag:h2|text_align:left|color:%236a096a&#8221; google_fonts=&#8221;font_family:Anton%3Aregular|font_style:400%20regular%3A400%3Anormal&#8221; css=&#8221;&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1721816147903{margin-top: 20px !important;}&#8221;]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tinan 2009 to 2011 Governu Timor \u2013 Leste <a href=\"https:\/\/www.laohamutuk.org\/econ\/debt\/12Borrowing.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"color: #6a096a;\"><strong>aprova lejizlasaun<\/strong><\/span><\/a>, pol\u00edtiku no finansi\u00e1l atu deve husi Governu rai seluk no instituisaun finanseiru internasion\u00e1l sira. Husi ne\u2019e, <a href=\"https:\/\/www.laohamutuk.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong><span style=\"color: #6a096a;\">La\u2019o Hamutuk<\/span><\/strong><\/a> integra asuntu empr\u00e9stimu iha programa servisu inklui halo advokasia, edukasaun p\u00fabliku no oferese analiza risku husi Pol\u00edtika debe. Organizasaun Sosiedade Sivil Timor-oan La\u2019o Hamutuk (Institutu Timor-Leste ba Analiza no Monitor ba Dezenvolvimentu) preokupa; Timor \u2013 Leste halo empr\u00e9stimu iha momentu osan sei iha no tenke selu fali iha futuru \u2013 Ida ne\u2019e, sei kria risku ba soberania, depend\u00e9nsia external no dominasaun estranjeira.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Timor \u2013 Leste nian orsamentu jer\u00e1l estadu kada tinan too agora 80% selu husi Fundu Petrol\u00edferu, Sovereign Wealth Fund ida ne\u2019eb\u00e9 kria iha 2005 atu jere no <a href=\"https:\/\/www.laohamutuk.org\/Oil\/PetFund\/05PFIndex.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong><span style=\"color: #6a096a;\">investe osan TL simu husi mina no g\u00e1s<\/span><\/strong><\/a>. Maske lei Fundu Petrol\u00edferu in\u00edsiu la permite atu iha garantia fundu soberanu ne\u2019e ba empr\u00e9stimu maib\u00e9 hafoin alterasaun ba lei Fundu Petrol\u00edferu define garantia 10% husi Fundu Petrol\u00edferu ba empr\u00e9stimu, nune\u2019e m\u00f3s bainhira Governu transfere osan husi Fundu Petrol\u00edferu ba tezouro Governu nian bele selu ba programa sira ne\u2019eb\u00e9 PN aprova inklui selu fali empr\u00e9stimu.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;3\/4&#8243;][vc_column_text css=&#8221;&#8221;]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Iha Governu nian Planu Estrat\u00e9jiku Dezenvolvimentu Nasional 2011-2030 prevee m\u00f3s atu asesu ba empr\u00e9stimu konsesional<sup>1<\/sup> ne\u2019eb\u00e9 sei finansia ba projetu infrastrutura sira. Programa Governu atu\u00e1l (da IX), m\u00f3s kontinua uza empr\u00e9stimu nud\u00e1r fonte finansiamentu ida al\u00e9inde Fundu Petrol\u00edferu atu selu ba projetu estrat\u00e9jiku sira ne\u2019eb\u00e9 Governu define.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Iha dokumentu Planu Estrat\u00e9jiku Dezenvolvimentu Nasional 2011-2030 Timor \u2013 Leste nian marka planeamentu ne\u2019eb\u00e9 ambisiozu ne\u2019eb\u00e9 dudu Governu tama iha empr\u00e9stimu atu finansia ba konstrusaun projetu sira ne\u2019eb\u00e9 retornu duvidozu no presiza manutensaun signifikante iha futuru. Husi projetu hira ne\u2019e, ezije finansiamentu boot ne\u2019eb\u00e9 sei gasta hotu Fundu Petrol\u00edferu no empr\u00e9stimu hodi taka oportunidade finansi\u00e1l ba set\u00f3r ne\u2019eb\u00e9 produtivu, renovavel ne\u2019eb\u00e9 sustent\u00e1vel.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/4&#8243;][vc_column_text css=&#8221;&#8221;]<span style=\"font-size: medium;\"><strong><span style=\"color: #d88b39;\"><sup>1<\/sup><\/span><\/strong>Naran ne\u2019ebe katak emprestimu mak iha kondisaun diak-liu, inklui taxa ai-funan ki\u2019ik liu. Beibeik emprestimu kondisional ne\u2019e fo ba nasaun iha procesu dezenvolvimentu hela.<\/span>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_custom_heading text=&#8221;Situasaun empr\u00e9stimu&#8221; font_container=&#8221;tag:h2|text_align:left|color:%236a096a&#8221; google_fonts=&#8221;font_family:Anton%3Aregular|font_style:400%20regular%3A400%3Anormal&#8221; css=&#8221;&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1721816228725{margin-top: 20px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Contracted loans from various lenders <\/strong><\/h4>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>(from Table 23 of the <a href=\"https:\/\/assets.ctfassets.net\/60pzqxyjaawg\/4pgo4g9jSuAJL7Azqn7qMQ\/d27ea0ebbada289ca9aab77138477021\/Final_final__final_Relatorio_PT.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"color: #6a096a;\">Relat\u00f3rio book of the 2024 State Budget<\/span><\/a>)<\/strong><\/h4>\n<p>[\/vc_column_text][vc_single_image image=&#8221;6998&#8243; img_size=&#8221;large&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; onclick=&#8221;img_link_large&#8221; css=&#8221;&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text css=&#8221;&#8221;]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Husi total empr\u00e9stimu tokon $1,025 ne\u2019eb\u00e9 kontratu ona, too 2022 total empr\u00e9stimu dezembolsu ona mak tokon $287 too tinan 2024 nian rohan. Kada tinan, Governu, selu tusan hamutuk tokon $26.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Maske kontratu empr\u00e9stimu hirak ne\u2019e define periodu de grasa no tempu ba selu fali iha tinan naruk hanesan temi iha tabela leten, maib\u00e9 Governu iha nian dokumentu relat\u00f3riu OGE 2024 no iha diskursu p\u00fabliku sira hateten, sei selu fali lalais empr\u00e9stimu hirak ne\u2019e iha tempu besik.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Maske empr\u00e9stimu hirak ne\u2019eb\u00e9 TL iha too agora uza de\u2019it ba konstrui estrada, infelizmente Governu hatudu intensaun iha livru relat\u00f3riu dokumentu Orsamentu Jer\u00e1l Estadu 2024 planu atu halo empr\u00e9stimu ba projetu petrol\u00edferu. Lei OJE 2024 autoriza Governu atu asina kontratu ba empr\u00e9stimu foun tokon $500 husi kred\u00f3r sira.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Iha tinan 2016 <span style=\"color: #6a096a;\"><a style=\"color: #6a096a;\" href=\"https:\/\/www.laohamutuk.org\/econ\/debt\/12Borrowing.htm#exim\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>tribunal das Kontas Timor \u2013 Leste nian rejeita<\/strong><\/a> <\/span>Governu nian planu atu empresta tokon $50 husi Xina atu uza ba harii fali sistema drenajen iha Dili tanba akordu empr\u00e9stimu viola Timor-Leste nia direitu atu hili kompa\u00f1ia atu implementa projetu, maib\u00e9 laiha serteza katak \u00f3rgaun estadu sei proteje soberania nasion\u00e1l iha futuru.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Husi livru relat\u00f3riu OGE 2024, Governu hakarak selu lalais empr\u00e9stimu ne\u2019eb\u00e9 iha agora no hato\u2019o preokupasaun kona-ba risku husi empr\u00e9stimu hodi temi atu hamenus depend\u00e9nsia ba finansiamentu esternu no minimiza risku Timor \u2013 Leste ba bankarota.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row css=&#8221;.vc_custom_1721816304478{margin-top: 10px !important;}&#8221;][vc_column][vc_custom_heading text=&#8221;Empr\u00e9stimu seluk iha Timor \u2013 Leste&#8221; font_container=&#8221;tag:h2|text_align:left|color:%236a096a&#8221; google_fonts=&#8221;font_family:Anton%3Aregular|font_style:400%20regular%3A400%3Anormal&#8221; css=&#8221;&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1721748333724{margin-top: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">PPP \u2013 Parseiru p\u00fabliku privadu nud\u00e1r modalidade finansi\u00e1l, t\u00e9kniku no <strong><span style=\"color: #6a096a;\"><a style=\"color: #6a096a;\" href=\"https:\/\/www.laohamutuk.org\/econ\/PPP\/PPPIndex.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">komersi\u00e1l hah\u00fa ona iha Timor \u2013 Leste<\/a><\/span>.<\/strong> Iha 2012, Governu hetan tulun husi IFC &#8211; International Finance Corporation dezenvolve planu atu konstrui Portu Baia Tibar, projetu ida ne\u2019e realiza kontratu konsesaun iha tinan 2016 entre Governu TL no Bollor\u00e9 Consortium \u2013 Projetu ida ne\u2019e de\u2019it mak implementasaun enkuantu projetu planeadu sira seluk iha hela faze akizasaun no negosiasaun hanesan Abitasaun Ekon\u00f3mika, Saude, no Aeroportu Internasion\u00e1l Prezidente Nicolau Lobato.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Maske PPP nud\u00e1r parseiru atu harii projetu espes\u00edfiku no estrat\u00e9jiku balun entre p\u00fabliku no privadu maib\u00e9 ida ne\u2019e nud\u00e1r dalan ba dominasaun, privatizasaun no Timor \u2013 Leste tenke selu kustu sira husi despeza parseiru sira nian iha futuru.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_column_text css=&#8221;&#8221;]<img data-opt-id=960711724  fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-6993 alignright\" src=\"https:\/\/mlqqwnlerv17.i.optimole.com\/w:300\/h:196\/q:mauto\/f:best\/https:\/\/outraseconomias.pt\/outrasec\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/dolar-TL.jpeg\" alt=\"\" width=\"517\" height=\"338\" srcset=\"https:\/\/mlqqwnlerv17.i.optimole.com\/w:300\/h:196\/q:mauto\/f:best\/https:\/\/outraseconomias.pt\/outrasec\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/dolar-TL.jpeg 300w, https:\/\/mlqqwnlerv17.i.optimole.com\/w:382\/h:249\/q:mauto\/f:best\/https:\/\/outraseconomias.pt\/outrasec\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/dolar-TL.jpeg 382w\" sizes=\"(max-width: 517px) 100vw, 517px\" \/>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row css=&#8221;.vc_custom_1721816315413{margin-top: 10px !important;}&#8221;][vc_column][vc_custom_heading text=&#8221;TimorGap foti Empr\u00e9stimu husi Fundu Petr\u00f3leu Timor \u2013 Leste nian&#8221; font_container=&#8221;tag:h2|text_align:left|color:%236a096a&#8221; google_fonts=&#8221;font_family:Anton%3Aregular|font_style:400%20regular%3A400%3Anormal&#8221; css=&#8221;&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1721748033493{margin-top: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Durante diskusaun ba asuntu Fronteira Marittima entre Australia no Timor \u2013 Leste, envolve diskusaun boot no debate kona-ba diretu internasion\u00e1l Tasi nian no oins\u00e1 dezenvolve projetu petrol\u00edferu Greater Sunrise \u2013 Kampu ida ne\u2019eb\u00e9 deskobre iha 1974 antes tinan ida Indon\u00e9zia invade Timor \u2013Leste ho suporta husi Governu Australia, USA no sira seluk.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">TimorGap, E.P. nud\u00e1r kompa\u00f1ia Estatal Timor \u2013 Leste nian ho suporta husi promotor pol\u00edtika petrol\u00edferu sira deside sosa no selu tokon $650 ba sosa 57% partisipasaun iha konsorsiu atu dezenvolve kampu Greater Sunrise. Osan ba sosa partisipasaun ida ne\u2019e mai husi Fundu Petrol\u00edferu ho kondisaun empr\u00e9stimu ne\u2019eb\u00e9 tenke selu fali ba Fundu Petrol\u00edferu hafoin periodu grasa tinan 8 ho funan 4.5% husi total empr\u00e9stimu kada tinan. Tanba projetu Greater Sunrise adia no enfrenta problema sira (inklui laiha investid\u00f3r interese) Banku Sentral, hanesan jest\u00f3r Fundu Petrol\u00edferu, dezvaloriza empresta ida ne\u2019e. Iha tinan 2023 nia rohan, TimorGAP nia obrigasaun (ho funan akumula ona) mak tokon $801, maib\u00e9 BCTL valoriza iha tokon $597 de\u2019it.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][vc_single_image image=&#8221;7033&#8243; img_size=&#8221;large&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; onclick=&#8221;img_link_large&#8221; css=&#8221;&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_custom_heading text=&#8221;Fundu Petrol\u00edferu no finansiamentu p\u00fabliku&#8221; font_container=&#8221;tag:h2|text_align:left|color:%236a096a&#8221; google_fonts=&#8221;font_family:Anton%3Aregular|font_style:400%20regular%3A400%3Anormal&#8221; css=&#8221;&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1721748404497{margin-top: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fundu Petrol\u00edferu nud\u00e1r \u00faniku riku soin finanseiru ne\u2019eb\u00e9 konverte husi fa\u2019an rezerva mina no gas husi kampu tolu husi Tasi Timor ne\u2019eb\u00e9 maioria mai husi Kampu Bayu-Undan. Fundu Petrol\u00edferu akumula maizumenus biliaun $35 mai husi fan mina-rai no gas inklui returnu husi investimentu Fundu Petrol\u00edferu iha merkadu finanseiru Internasion\u00e1l. Kampu tolu ne\u2019eb\u00e9 f\u00f3 reseita ba FP, kuaze hotu ona, Bayu Undan ba f\u00f3 reseita boot liu maske produsaun besik remata.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Relat\u00f3riu trimestral primeira 2024 Banku Sentr\u00e1l TL relata, Fundu Petrol\u00edferu iha balansu biliaun $18.5 enkuantu no kada tinan Governu Timor-Leste transfere osan husi Fundu Petrol\u00edferu atu uza ba despeza estadu, hamutuk biliaun $16.4.[\/vc_column_text][vc_custom_heading text=&#8221;Timor \u2013 Leste iha pot\u00e9nsia ba krize finansi\u00e1l ka bolu rai naruk fisk\u00e1l&#8221; font_container=&#8221;tag:h2|text_align:left|color:%236a096a&#8221; google_fonts=&#8221;font_family:Anton%3Aregular|font_style:400%20regular%3A400%3Anormal&#8221; css=&#8221;&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_single_image image=&#8221;6997&#8243; img_size=&#8221;large&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; onclick=&#8221;img_link_large&#8221; css=&#8221;.vc_custom_1721749530896{margin-top: 20px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;&#8221;]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #6a096a;\"><a style=\"color: #6a096a;\" href=\"https:\/\/www.laohamutuk.org\/econ\/OGE24\/FinalBooks\/240206RelatorioPt.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Livru relat\u00f3riu OGE 2024<\/strong><\/a><\/span>, Minist\u00e9riu finansa Timor \u2013 Leste nian inklui gr\u00e1fiku iha leten (paj 21) \u2013 ne\u2019eb\u00e9 hatudu Fundu Petrol\u00edferu sei hotu durante tinan 10 tuir mai \u2013 situasaun ida ne\u2019e, La\u2019o Hamutuk alerta ona dezde tinan 2013 atu Governu kuidadu, hafoin tinan 10 Minist\u00e9riu Finansa preve Fundu sei hotu iha tinan 2034 kuandu nivel despeza nafatin hanesan agora husi biliaun $1.6 \u2013 biliaun $2. Too iha momentu ida ne\u2019e, Timor \u2013Leste sei laiha osan atu selu ba nesesidade sira Estadu no povu nian, no tenke ko\u2019a 80% husi despeza estadu. Tanba kontratu empr\u00e9stimu sira la konsidera TL nia kapasidade atu selu fali kapit\u00e1l no funan husi empr\u00e9stimu ne\u2019eb\u00e9 TL iha ho kred\u00f3r sira, Governu tenke selu instituisaun internasion\u00e1l riku molok f\u00f3 edukasaun ka nutrisaun ba povu kiak.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][vc_custom_heading text=&#8221;La\u2019o Hamutuk nian hanoin kona-ba empr\u00e9stimu&#8221; font_container=&#8221;tag:h2|text_align:left|color:%236a096a&#8221; google_fonts=&#8221;font_family:Anton%3Aregular|font_style:400%20regular%3A400%3Anormal&#8221; css=&#8221;&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1721749070514{margin-top: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dezde hah\u00fa diskusaun kona-ba empr\u00e9stimu iha Timor &#8211; Leste La\u2019o Hamutuk f\u00f3 sai preokupasaun barak liu husi artigu ba media, <span style=\"color: #6a096a;\"><a style=\"color: #6a096a;\" href=\"https:\/\/www.laohamutuk.org\/econ\/debt\/09Borrowing.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>submisaun<\/strong><\/a><\/span> ba Governu no Parlamentu Nasional inklui aviza Povu Timor \u2013 Leste kona-ba konseku\u00e9nsia todan husi empr\u00e9stimu ba futuru Timor \u2013 Leste nian.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Maske Governu deside halo empr\u00e9stimu balun ho Instituisaun kred\u00f3r balun maib\u00e9 kontinua ki\u2019ik kompara ho projesaun sira tinan hirak liu ba. Ami konkorda ho <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=kSInLvehCtg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong><span style=\"color: #6a096a;\">Primeiru Ministru<\/span> <\/strong><\/a>nian atu selu lalais empr\u00e9stimu sira ne\u2019eb\u00e9 halo tiha ona no investe osan uitoan ne\u2019eb\u00e9 iha Fundu Petrol\u00edferu ba ekonomia diversifikadu hodi konstrui ekonomia produtivu ne\u2019eb\u00e9 sustent\u00e1vel.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Timor \u2013 Leste bele aprende husi konseku\u00e9nsia todan ne\u2019eb\u00e9 nasaun sub dezenvolvimentu sira sofre nud\u00e1r konseku\u00e9nsia husi empr\u00e9stimu. Ist\u00f3ria empr\u00e9stimu nian, la mai ho forma osan de\u2019it maib\u00e9 mai m\u00f3s ho forma oin \u2013 oin husi nasaun boot no kreditor sira ne\u2019eb\u00e9 iha interese ba dominasaun no kria depend\u00e9nsia husi nasaun ki\u2019ik sira ba nasaun riku no boot sira.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bele hetan tan informasaun detallu no dokumentu relevante sira husi <strong><a href=\"https:\/\/www.laohamutuk.org\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"color: #6a096a;\">website La\u2019o Hamutuk<\/span><\/a><\/strong> nian; <a href=\"https:\/\/www.laohamutuk.org\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong><span style=\"color: #6a096a;\">Governu TL<\/span><\/strong><\/a>; <a href=\"https:\/\/www.mof.gov.tl\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong><span style=\"color: #6a096a;\">Minist\u00e9riu finansa TL<\/span><\/strong><\/a>.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][vc_custom_heading text=&#8221;Atu hatene liu&#8221; font_container=&#8221;tag:h2|text_align:left|color:%236a096a&#8221; google_fonts=&#8221;font_family:Anton%3Aregular|font_style:400%20regular%3A400%3Anormal&#8221; css=&#8221;&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1721816129029{margin-top: 10px !important;}&#8221;]La&#8217;o Hamutuk, <span style=\"color: #6a096a;\"><a style=\"color: #6a096a;\" href=\"https:\/\/www.laohamutuk.org\/econ\/trade\/240227LHKonferensia_Imprensa_WTOpt.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Rejeita ades\u00e3o \u00e0 OMC. Timor-Leste deve proteger e promover nossa economia dom\u00e9stica<\/strong><\/a><\/span>, 27 fevereiro 2024<\/p>\n<p>Neves, Guteriano, <a href=\"http:\/\/mail.laohamutuk.org\/econ\/debt\/2011\/DNGuteDeveSep2011.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong><span style=\"color: #6a096a;\">Deve no Problema sira ba Timor-Leste<\/span><\/strong><\/a>, setembro 2011, La&#8217;o Hamutuk<\/p>\n<p>Toussaint, \u00c9ric, <span style=\"color: #6a096a;\"><a style=\"color: #6a096a;\" href=\"https:\/\/www.cadtm.org\/O-Banco-Mundial-e-o-FMI-deitaram-mao-a-Timor-Leste-um-estado-oficialmente\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>O Banco Mundial e o FMI deitaram m\u00e3o a Timor-Leste, um estado oficialmente nascido em maio de 2002<\/strong><\/a><\/span>, S\u00e9rie: 1944-2024, 80 anos de interven\u00e7\u00e3o do Banco Mundial e do FMI, basta! 19 junho, 2024, CADTM[\/vc_column_text][lab_button title=&#8221;Fo hanoin&#8221; type=&#8221;standard&#8221; link=&#8221;url:https%3A%2F%2Foutraseconomias.pt%2Foutrasec%2Fcomentarios%2F%20_blank%20_blank|target:_blank&#8221;][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_custom_heading text=&#8221;Empr\u00e9stimu no risku ba Timor \u2013 Leste iha futuru&#8221; font_container=&#8221;tag:h1|text_align:left|color:%23d88b39&#8243; google_fonts=&#8221;font_family:Anton%3Aregular|font_style:400%20regular%3A400%3Anormal&#8221; css=&#8221;.vc_custom_1721747360357{margin-top: 40px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1721816252594{margin-top: 20px !important;}&#8221;]Celestino Gusm\u00e3o Pereira, La&#8217;o Hamutuk Tempu atu le (maizumenos): 8 minutu[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row css=&#8221;.vc_custom_1721816270728{margin-top: 10px !important;}&#8221;][vc_column][vc_custom_heading text=&#8221;Pol\u00edtika kona-ba empr\u00e9stimu&#8221; font_container=&#8221;tag:h2|text_align:left|color:%236a096a&#8221; google_fonts=&#8221;font_family:Anton%3Aregular|font_style:400%20regular%3A400%3Anormal&#8221; css=&#8221;&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1721816147903{margin-top: 20px !important;}&#8221;] Tinan 2009 to 2011 Governu Timor \u2013 Leste aprova lejizlasaun, pol\u00edtiku no finansi\u00e1l atu deve&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6993,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"portfolio_category":[212],"portfolio_tag":[],"class_list":["post-7038","portfolio","type-portfolio","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","portfolio_category-revistan3"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/outraseconomias.pt\/outrasec\/wp-json\/wp\/v2\/portfolio\/7038","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/outraseconomias.pt\/outrasec\/wp-json\/wp\/v2\/portfolio"}],"about":[{"href":"https:\/\/outraseconomias.pt\/outrasec\/wp-json\/wp\/v2\/types\/portfolio"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/outraseconomias.pt\/outrasec\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/outraseconomias.pt\/outrasec\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7038"}],"version-history":[{"count":41,"href":"https:\/\/outraseconomias.pt\/outrasec\/wp-json\/wp\/v2\/portfolio\/7038\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7224,"href":"https:\/\/outraseconomias.pt\/outrasec\/wp-json\/wp\/v2\/portfolio\/7038\/revisions\/7224"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/outraseconomias.pt\/outrasec\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6993"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/outraseconomias.pt\/outrasec\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7038"}],"wp:term":[{"taxonomy":"portfolio_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/outraseconomias.pt\/outrasec\/wp-json\/wp\/v2\/portfolio_category?post=7038"},{"taxonomy":"portfolio_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/outraseconomias.pt\/outrasec\/wp-json\/wp\/v2\/portfolio_tag?post=7038"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}